Dlaczego silnik bierze olej? Przyczyny ubytków i możliwe konsekwencje

1 godzina temu

Zużycie oleju kojarzy się głównie ze starymi, mocno wyeksploatowanymi silnikami. Tymczasem także stosunkowo nowe jednostki potrafią zaskoczyć kierowcę tempem jego ubywania. Wyjaśniamy, którędy znika olej, dlaczego współczesne silniki częściej go zużywają i czym grozi jazda z jego zbyt niskim poziomem.

Ubytki oleju są naturalnym zjawiskiem występującym w każdym silniku spalinowym. Niewielkie ilości oleju przedostają się do komory spalania, trafiają do układu odpowietrzania skrzyni korbowej lub odparowują podczas pracy w wysokiej temperaturze.

Problem w tym, iż współczesne silniki coraz częściej zużywają olej szybciej niż starsze konstrukcje. Producenci dopuszczają zużycie na poziomie od 0,5 do choćby 1 litra na 1000 km. Jeszcze w latach 90. takie ubytki kwalifikowały silnik przynajmniej do kontroli, a często do naprawy. Dziś, w czasach walki o jak najniższą emisję, paradoksalnie uznaje się to za normę.

W pogoni za niższym zużyciem paliwa i emisją spalin producenci stosują lżejsze elementy oraz rozwiązania zmniejszające opory wewnętrzne. Dotyczy to między innymi pierścieni tłokowych, które są cieńsze i wywierają mniejszy nacisk na gładź cylindra. Dodatkowo nowoczesne silniki pracują w wyższych temperaturach, by układy emisyjne były jak najbardziej wydajne, i to jak najwcześniej po uruchomieniu silnika.

Tyle teorii. Rozwiązania te dobrze wyglądają w testach homologacyjnych, jednak wraz z przebiegiem często ujawniają swoje słabe strony. jeżeli nie ubywa oleju, to nieraz go przybywa – i to w znacznych ilościach. Olej zmieszany z paliwem niesie ze sobą poważne konsekwencje. Wpływa nie tylko na samą pracę silnika, ale też na uszczelnienia, a jak pokazuje przykład silnika 1.2 PureTech – również na elementy konstrukcyjne, jak pasek rozrządu. Aż cisną się na usta pytania: czy producent na pewno wiedział, jaki olej stosować, skoro po latach przyznał, iż to w wyniku mieszania paliwa z olejem pasek się rozpuszcza? I dodatkowo z czasem zmieniał specyfikację oleju? Natomiast faktem jest, iż to jeden z najbardziej „olejożernych” silników ostatniej dekady.

Nie bez znaczenia pozostaje również sposób eksploatacji i podejście użytkowników do serwisowania. Długie interwały serwisowe oraz brak kontroli ze strony kierowców to połączenie, które sprzyja problemom z brakiem oleju. I nie chodzi choćby o same ubytki, ale o to, iż często auta trafiają na serwis ze stanem poniżej minimum, a nie są wcale rzadkimi przypadki, kiedy klienci przyjeżdżają do warsztatów ze świecącą się kontrolką oleju czy komunikatem o konieczności kontroli jego poziomu.

Dodatkowo nasz styl życia i korzystanie z auta jak z roweru sprzyja zużyciu oleju. Jeździmy na bardzo krótkich dystansach, uruchamiając silnik kilka razy dziennie, co sprzyja zużyciu elementów silnika i oleju. Dlatego regularna kontrola jego poziomu jest jedną z najważniejszych czynności. To nic nie kosztuje, a pozwala wiele zaoszczędzić.

Jak znika olej silnikowy?

Olej silnikowy jest istotnym elementem konstrukcyjnym silnika, zapewniającym jego smarowanie, chłodzenie części ruchomych, szczelność dynamiczną na styku pierścieni tłokowych i tulei cylindra, a także odpowiadającym za pracę niektórych mechanizmów, jak np. napinacz łańcucha rozrządu. Niestety olej często za sprawą mieszania się z paliwem powoduje szybsze zużycie się uszczelnień, przez które zaczyna wyciekać.

Nadmiar paliwa w oleju pogarsza smarowanie, a więc przyspiesza zużycie np. pierścieni tłokowych i podnosi temperaturę pracy wszędzie tam, gdzie występuje tarcie. Paliwo w oleju podnosi ciśnienie w odmie, co prowadzi do dużych wyrzutów zanieczyszczeń przez ten układ wprost do dolotu, ale nierzadko również do atmosfery.

Wycieki

Wycieki oleju silnikowego potrafią się pojawić już przy przebiegu ok. 100 tys. km. Niektóre z nich mogą być niewidoczne podczas serwisu. Przy większych przebiegach olej może przeciekać pomiędzy układami smarowania i chłodzenia, np. w chłodnicy oleju. Zwykle wycieki pojawiają się przy uszczelniaczach ruchomych części (wału korbowego czy rozrządu) oraz przy uszczelkach miski olejowej i pokrywy rozrządu. Niebezpieczne są wycieki na pasek rozrządu. Niekoniecznie przy rozrządzie – niekiedy np. przy pompach napędzanych tym paskiem.

Turbosprężarka

Turbosprężarka sama w sobie ma kilka uszczelnień, które po zużyciu będą przepuszczały nieduże ilości oleju. Póki jest smarowana, głównym problemem będzie odprowadzanie oleju do układu dolotowego. Nadmiar oleju w dolocie silnika Diesla może doprowadzić do jego „rozbiegania”. To zjawisko, kiedy olej silnikowy jest spalany w takich ilościach, iż staje się paliwem, które mocno wzbogaca mieszankę. Kierowca traci kontrolę nad pracą silnika, który sam wchodzi na obroty, co może zakończyć się jego zniszczeniem.

https://magazynauto.pl/porady/rozbiegany-diesel-pomimo-smiesznej-nazwy-to-zwykle-wyrok-dla-silnika-co-to-takiego-jakie-sa-objawy-jak-zapobiegac-awarii,aid,4333

Odma

Układ odmy odprowadza gazy, ale także opary oleju ze skrzyni korbowej. Wysokie ciśnienie w skrzyni korbowej skutkuje wyrzutami mgły olejowej do dolotu, ale często również na zewnątrz układu. Widać wtedy zapocenia. Zapocenia przy odmie to tylko powierzchowny objaw wycieków oleju. Ten może się w dużych ilościach gromadzić w kolektorze dolotowym albo trafiać do komór spalania. Skutkuje to pogorszeniem składu mieszanki i spalaniem detonacyjnym, co z czasem może doprowadzić do poważnej awarii. Przy zablokowanej odmie (np. zanieczyszczeniem) olej może „uciekać” przez bagnet.

Uszczelniacze zaworowe

Uszczelniacze zaworów to elementy gumowe montowane na prowadnicy zaworu. Ich zadaniem jest ograniczenie przedostawania się oleju z głowicy silnika do komory spalania wzdłuż trzonka zaworu. Zużycie uszczelniaczy prowadzi do wycieków wprost do komory spalania, co objawia się często mocnym dymieniem na niebiesko. Może to prowadzić także do szybkiego i silnego zabrudzenia silnika od wewnątrz (nagar) oraz znacząco pogarszać proces spalania mieszanki.

Pierścienie tłokowe

Pierścienie tłokowe mają za zadanie uszczelniać komorę spalania zarówno od góry, jak i od dołu. Kiedy się zużyją, paliwo dostaje się do oleju, a olej do komór spalania. Silnik pracuje nieprawidłowo, choć pierwsze objawy można przeoczyć (np. dymienie). Istotną rolę w utrzymaniu szczelności pomiędzy pierścieniami a gładzią cylindrów pełni olej. jeżeli lepkość dobrano prawidłowo, to zapewnia tzw. szczelność dynamiczną. Zatem już sam zły dobór oleju może prowadzić do negatywnych konsekwencji, jak jego ubytki lub mieszanie się z paliwem. Nadmiar paliwa w oleju powoduje wzrost ciśnienia w skrzyni korbowej.

„Niewidzialne” ubytki

Paliwo mieszające się z olejem silnikowym może tworzyć iluzję braku ubytków oleju. Zwłaszcza w silnikach Diesla zdarza się, iż pomimo obecności filtra DPF poziom oleju nie wzrasta, ale w praktyce rośnie proporcja oleju napędowego do silnikowego. Również silniki benzynowe, zwłaszcza z wtryskiem bezpośrednim, mają ogromny problem z paliwem w oleju. W niektórych poziom podnosi się bardziej niż w dieslach. Stwierdzenie, iż silnik „nie bierze” oleju bez badania jego składu, jest trochę na wyrost i może być tylko iluzją braku problemów.

Czy ubytki oleju to problem?

W zależności od drogi, którą ubywa oleju, może to być mniejszy lub większy problem. Najgorzej, kiedy silnik olej przepala. Wpływa to na jego całą kondycję, a także na układ wydechowy i emisję. W przypadku badania technicznego z analizą spalin można dostać wynik negatywny. Zdarza się to niezwykle rzadko, ale pozostaje realnym zagrożeniem. Za wycieki też można nie przejść badania z wynikiem pozytywnym, ale nie wszystkie są widoczne. Uszczelnienie silnika zwykle jest tańsze od usunięcia problemu spalania oleju.

Filtr DPF a olej

W samochodach z silnikiem Diesla i filtrem DPF częściej dochodzi do znikania oleju, bo rozrzedzony paliwem ma tendencję do przeciekania przez uszczelnienia, ale i częściej trafia do odmy. Finalnie dostaje się do cylindrów – w procesie spalania powstają duże ilości sadzy, które zatykają DPF.

Jaki olej dolewać

Ubytki najlepiej uzupełniać tym samym olejem. jeżeli nie mamy go pod ręką, np. na trasie, dobrze jest znać jego specyfikację. Na stacjach paliw jest spory wybór, ale nie wszystko. W razie trudności wystarczy, iż doleje się olej o tej samej lepkości i zgodności z normą ACEA i API. jeżeli oleju ubywa, to dolewamy do maksimum na bagnecie.

Dlaczego nowoczesne silniki częściej biorą olej?

Niska jakość części

W pogoni za niższymi kosztami producenci ograniczają zapasy wytrzymałości wielu części. Silniki okazują się bardziej wrażliwe na eksploatację niż starsze konstrukcje, a problemy związane z poborem oleju czy uszczelnieniami potrafią pojawić się znacznie wcześniej, niż oczekiwaliby kierowcy.

Niskoemisyjność

Wymóg niskoemisyjności nakłada na producentów konieczność ograniczania oporów wewnętrznych, m.in. poprzez cieńsze pierścienie tłokowe. Rozwiązania te w praktyce nierzadko sprzyjają większemu zużyciu oleju. Dodatkowo wysokie temperatury pracy zwiększają jego parowanie.

Systemy odmy

Współczesne układy odpowietrzania skrzyni korbowej kierują opary oleju z powrotem do układu dolotowego, gdzie są spalane. Niestety separacja gazów od zanieczyszczeń (oleju, paliwa, wody) często jest nieskuteczna. Elementy odmy ulegają zabrudzeniu, co pogarsza skuteczność pracy układu i może prowadzić do zwiększonego zużycia oleju lub wycieków.

Dobór olejów

Oleje o skrajnie niskiej lepkości pomagają spełniać normy emisji spalin, jednak praktyka warsztatowa pokazuje, iż odbywa się to kosztem trwałości silnika, co może skutkować ubywaniem oleju. Efektem ubocznym może być gorsza szczelność układu tłok-pierścienie-cylinder, co sprzyja przedostawaniu się paliwa do oleju i zwiększonemu zużyciu oleju. Często producenci po latach zmieniają specyfikację rekomendowanego oleju, co też pokazuje, iż sami nie zawsze trafiają dobrze z doborem.

Świadomość kierowców

Kierowcy mniej interesują się motoryzacją i często nie mają świadomości, iż trzeba kontrolować poziom oleju. Nierzadko auta trafiają na przegląd ze świecącą się kontrolką niskiego ciśnienia. Taki silnik może już zużywać olej regularnie.

Czym skutkuje jazda z niskim poziomem oleju?

Niski poziom oleju jest kojarzony z możliwością zatarcia silnika, ale warto pamiętać także o innych konsekwencjach. Przykładem mogą być silniki z łańcuchem rozrządu. Jego pogorszone smarowanie nie będzie się objawiać natychmiast. Z czasem będzie się ścierał, zużywając również koła zębate. Ciśnienie oleju odpowiada również za pracę napinacza. Niski poziom oleju to również wyższa temperatura pracy części ruchomych.

Zatarcie silnika

Zatarcie jednostki napędowej to często efekt długoterminowego problemu ze smarowaniem, niekoniecznie z niskim poziomem oleju. Jednak jazda z niskim stanem przez długi czas może skutkować podwyższoną temperaturą pracy elementów ruchomych, ich osłabieniem i zatarciem lub pęknięciem.

Przegrzewanie silnika

Olej odpowiada za odbieranie ciepła z najbardziej obciążonych elementów silnika. Gdy jego poziom jest zbyt niski, ilość oleju krążącego w układzie maleje, a temperatura pracy zaczyna rosnąć. Szczególnie narażone są tłoki, turbosprężarka, wał korbowy oraz elementy rozrządu. Długotrwała jazda z niedoborem oleju przyspiesza starzenie się samego oleju, pogarsza jego adekwatności smarne i zwiększa ryzyko przegrzania podzespołów. Efektem może być destrukcja silnika.

Zużycie napędu rozrządu

Rozrząd oparty na łańcuchu wymaga dość wysokiego ciśnienia oleju, ale także odpowiedniego jego poziomu. Niewystarczające smarowanie łańcucha pociąga za sobą daleko idące konsekwencje, czego przykładem jest cały „pakiet” usterek silnika 1.6 THP. Rozciągnięty łańcuch skutkuje w nim m.in. przestawieniem faz rozrządu.

Zużycie turbosprężarki

Turbosprężarka jest smarowana oraz chłodzona przez olej silnikowy. Zbyt niski poziom oleju zwiększa ryzyko chwilowych przerw w smarowaniu, szczególnie podczas dynamicznej jazdy. choćby krótkotrwały niedobór oleju może prowadzić do przyspieszonego zużycia łożysk turbosprężarki.

https://magazynauto.pl/porady/wszystko-o-wymianie-oleju-kluczowe-zasady-ktore-moga-uratowac-twoj-silnik,aid,5380

Chemia dodatkowa

Chemiczne środki uszczelniające są jedynie doraźnym rozwiązaniem problemu ubytków oleju. Nie należy ich traktować jak naprawy. Działają różnie, w zależności od silnika, więc lepiej nie nastawiać się na dobry efekt.
Płukanki mają zwolenników, ale i przeciwników, a mechanicy opierają się na własnych doświadczeniach. Płukanka może wyczyścić silnik z osadów, pogarszając jego szczelność, efektem będą ubytki oleju.

Silniki, których należy szczególnie pilnować

Na rynku nie brakuje silników, w których regularne ubywanie oleju to niemal standard. jeżeli mają służyć długo i bezproblemowo, należy kontrolować jego poziom chociaż co 1000 km. Niektóre z nich podczas długotrwałej podróży autostradą potrafią spalać większe ilości oleju, więc trzeba go sprawdzać co kilkaset kilometrów, np. przy tankowaniu. Poniżej kilka przykładów silników, które są znane z pobierania oleju.

1.8/2.0 TSI (EA888) Grupa VW
1.4 TSI (EA111) Grupa VW
1.6 MPI (EA113) Grupa VW
2.0 20V MPI (EA113) Grupa VW
1.6/2.0 TDI CR (EA189) Grupa VW
1.6 THP (EP6/N13-N16) PSA/BMW
1.2 PureTech (EB2) PSA/Stellantis
1.6/2.0 (N43) BMW
1.8 (N46) BMW
2.5/3.0 (N52) BMW
4.4 V8 Twin Turbo (N63) BMW
1.4 16V (FIRE) Fiat
1.0 EcoBoost (SFJA-SFJD) Ford
1.8 VVT-i (1ZZ-FE) Toyota
2.4 VVT-i (2AZ-FE) Toyota
2.2 D-4D (2AD-FTV) Toyota
2.0/2.5 Boxer (FB20/FB25) Subaru

Podsumowanie

Nieduże ubytki oleju nie są niczym niezwykłym, jednak ich skala we współczesnych silnikach może być dla wielu kierowców zaskakująca. Jak pokazuje praktyka, regularna kontrola poziomu oleju to nie oznaka staroświeckiego podejścia do eksploatacji, ale wciąż aktualny obowiązek kierowcy. Zaniedbanie w tym temacie może słono kosztować, zwłaszcza kiedy samochód jest już po gwarancji.

https://magazynauto.pl/porady/profilaktyczny-serwis-silnika-i-napedu-nie-tylko-oleje-i-filtry,aid,6062

Idź do oryginalnego materiału